Historia XVIII-XX w.

Zgodnie z decyzją króla Polski Zygmunta III Wazy z dniem 18 marca 1596 roku nastąpiło przeniesienie siedziby królewskiej z Krakowa do Warszawy. W związku z powyższym stołeczne miasto stało się nie tylko ośrodkiem życia państwowego, gospodarczego i kulturalnego, ale także ważnym miejscem, w którym zapadały decyzje związane z obroną kraju i zapewnieniem bezpieczeństwa jego mieszkańców. W Warszawie stacjonowały wówczas elitarne formacje wojskowe, w tym zagraniczne, które oprócz wykonywania podstawowych zadań, pełniły, u boku monarchy, funkcje garnizonowe i reprezentacyjne. Po tym, jak w 1717 roku Sejm uchwalił pierwszy stały etat wojska, na bazie doborowych oddziałów powstały w stolicy pierwsze regimenty gwardii koronnej i pieszej. Za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, Warszawa stała się centrum rozwoju nowoczesnej sztuki operacyjnej oraz siedzibą pierwszej w Polsce uczelni kształcącej przyszłych generałów i oficerów – Szkoły Rycerskiej.

W czasie rozbiorów, mimo upadku państwa polskiego, w jednostkach Wojska Polskiego nie gasły nadzieje na odzyskanie niepodległości. Od 1813 do 1915 r. wojskową władzę w stolicy sprawowali carscy generałowie. Jedynie w czasie powstania listopadowego funkcję tę pełnili Polacy, m.in. generałowe – Piotr Szembek, Henryk Dembiński, Jan Krukowiecki, Emilian Węgierski i Wacław Sierakowski. Podczas I wojny światowej, po wycofaniu się Rosjan z Warszawy w sierpniu 1915 r. władzę wojskową w stolicy przejęli Niemcy. Gubernatorem warszawskim został gen. Hans von Beseler, który wyraził zgodę na utworzenie w mieście 1 Brygady Piechoty Wojsk Polskich. 10 listopada 1918 r., szef Sztabu Generalnego Polskiej Siły Zbrojnej gen. Tadeusz Rozwadowski, powołał na stanowisko komendanta Miasta Warszawy płk. Henryka Minkiewicza. Nowy komendant osobiście kierował akcją rozbrajania Niemców oraz tworzeniem jednostek wojskowych w Warszawie, Dęblinie, Ostrowi Mazowieckiej i Mińsku Mazowieckim.

Dowodzeni przez płk. Henryka Minkiewicza żołnierze na terenie warszawskiej cytadeli zdobyli niemiecką radiostację wojskową. To z niej wysłano w świat informacji o powstaniu państwa polskiego. Pod koniec lat 20-tych, połączono istniejące od czasów zaborów, osobne funkcje komendanta Placu Saskiego i Miasta Warszawy. Pierwszym komendantem był gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba. Podczas wojny obronnej we wrześniu 1939 r. żołnierze stołecznego garnizonu oraz ludność cywilna dzielnie stawiali opór niemieckiemu najeźdźcy. Była to między innym zasługa dowódcy obrony Warszawy gen. dyw. Tadeusza Kutrzeby i współpracującemu z nim prezydenta stolicy mjr. rez. Stefana Starzyńskiego. Wraz z wyzwoleniem prawobrzeżnej części Warszawy już w dniu 14 września 1944 r. rozpoczęła działalność komenda Garnizonu Warszawa.