Marszałek Józef Piłsudski

Józef Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 r. w Zułowie. Polski polityk, mąż stanu. Był działaczem niepodległościowym i społecznym. W latach 1887 – 1900 dwukrotnie aresztowany za działalność opozycyjna wobec władz carskich, co przypłacił pięcioletnim zesłaniem na Syberię. Po powrocie do kraju w 1904 r. założył Organizację Bojową Polskiej Partii Socjalistycznej. W 1908 r. powołał do życia konspiracyjny Związek Walki Czynnej we Lwowie, a następnie Towarzystwo „Strzelec” w Krakowie i Związek Strzelecki we Lwowie. 22 sierpnia 1914 r. powstały Legiony Polskie w sile 25 tys. żołnierzy, Piłsudski dowodził 1 Brygada Legionów. W grudniu 1916 r. przybył do Warszawy, gdzie 22 lipca 1917 r. został aresztowany i przewieziony do Twierdzy w Magdeburgu. Wczesnym rankiem 10 listopada 1918 r. wrócił do Warszawy, by następnego dnia przyjąć dowództwo nad wojskiem. 16 listopada 1918 r. powiadomił rządy państw obcych o powstaniu państwa polskiego. Na przestrzeni od listopada 1918 r. do lutego 1919 r. pełnił funkcje tymczasowego Naczelnika Państwa. 19 marca 1920 r. otrzymał stopień Marszałka Polski.

W 1920 r. dowodził w wojnie z bolszewikami, czym walnie przyczynił się do zwycięstwa tzw. „bitwie warszawskiej” zwanej później przez historyków 18 PRZEŁOMOWĄ BITWĄ W HISTORII ŚWIATA. 14 listopada 1920 r. wręczono w Warszawie Marszałkowi Piłsudskiemu buławę oraz uhonorowano go Krzyżem Wielkim Orderu Wojennego Virtuti Militari. W czerwcu 1923 r. Marszałek Piłsudski złożył rezygnację ze wszystkich pełnionych funkcji. 12 maja 1926 r. stanął on na czele zbrojnego zamachu stanu „przewrotu majowego”. Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia powoli usuwał się z życia politycznego. Zmarł w Warszawie 12 maja 1935 r. Zwłoki Marszałka zostały przewiezione do Krakowa, gdzie 18 maja 1935 r. złożono je w krypcie Świętego Leonarda na Wawelu.

Autorem pomnika jest Tadeusz Łodziana. Monument został wykonany w gdyńskiej Stoczni Marynarki Wojennej z brązu i granitu. Uroczystego odsłonięcia pomniki dokonała Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska – córka Piłsudskiego oraz prezydent RP Lech Wałęsa 14 sierpnia 1995 r., w 75. rocznicę Bitwy Warszawskiej.

Telegram Józefa PIŁSUDSKIEGO notyfikujący powstanie państwa polskiego 16 listopada 1918 r.

Do P. Prezydenta Stanów Zjednoczonych;
Do Królewskiego Rządu Angielskiego;
Do Rządu Rzeczypospolitej Francuskiej;
Do Królewskiego Rządu Włoskiego;
Do Cesarskiego Rządu Japońskiego;
Do Rządu Rzeczypospolitej Niemieckiej i do Rządów wszystkich
Państw wojujących i neutralnych.

Jako Wódz Naczelny Armii Polskiej, pragnę notyfikować rządom i narodom wojującym i neutralnym istnienie Państwa Polskiego niepodległego, obejmującego wszystkie ziemie zjednoczonej Polski. Sytuacja polityczna w Polsce i jarzmo okupacji nie pozwoliły dotychczas narodowi polskiemu wypowiedzieć się swobodnie o swym losie. Dzięki zmianom, które nastąpiły wskutek świetnych zwycięstw armii sprzymierzonych – wznowienie niepodległości i suwerenności Polski staje się odtąd faktem dokonanym. Państwo Polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych.
Rząd Polski zastąpi panowanie przemocy, która przez sto czterdzieści lat ciążyła nad losami Polski – przez ustrój zbudowany na porządku i sprawiedliwości. Opierając się na Armii Polskiej pod moją komendą, mam nadzieję, że odtąd żadna armia obca nie wkroczy do Polski, nim nie wyrazimy w tej sprawie formalnej woli naszej. Jestem przekonany, że potężne demokracje Zachodu udzielą swej pomocy i braterskiego poparcia Polskiej Rzeczypospolitej Odrodzonej i Niepodległej.